Cumhurbaşkanı Kasım-Comart Tokayev’in reformları, ülkenin siyasi sistemini
kararlı bir şekilde yeniden şekillendiriyor. Bu sürecin ilk
adımı, 2022 yılında gerçekleştirilen anayasa reformu oldu. Yapılan
referandumda Kazakistan halkı, Anayasa’nın 33 maddesinde değişiklik öngören 56
düzenlemeyi destekledi. Siyasi modernizasyonun yeni aşaması kapsamında devlet yetkilerinin
yeniden dağılımı sağlandı. Böylece «Güçlü Cumhurbaşkanı – Etkili Parlamento –
Hesap Verebilir Hükümet» formülü anayasal düzeyde pekiştirildi. Ayrıca, Cumhurbaşkanlığı
görev süresinin tek bir yedi yıllık dönemle sınırlandırılması, yeni bölgelerin
oluşturulması ve Anayasa Mahkemesi’nin kurulması gibi değişiklikler de hayata
geçirildi. Anayasa’da İnsan Hakları Ombudsmanının statüsü güvence altına
alındı. Aynı zamanda «Adaletli Kazakistan»ın inşa
edilmesine yönelik kapsamlı bir siyasi çizgi ortaya konuldu.
Kasım-Comart Tokayev,
Kazakistan Cumhuriyeti Devlet Başkanı:
«2022 referandumu, devletimizin önüne koyduğu stratejik
hedefler etrafında milletimizin yüksek düzeyde kenetlendiğini ortaya koydu. Vatandaşlarımızın önerilen yeni siyasi çizgiye verdiği
güçlü destek, bu sürecin geri döndürülemez niteliğini daha da pekiştirdi. Tarihsel
açıdan kısa sayılabilecek bir süre içerisinde toplumumuz, siyasi olgunluk ve
vatandaşlık sorumluluğu bakımından köklü bir dönüşüm yaşadı».
2023–2025 yılları arasında Kazakistan’da devlet
kurumlarının yeniden yapılandırılması süreci devam etti. Meclis ve maslihat
seçimleri karma sistem temelinde gerçekleştirildi. Vatandaşların haklarının
korunmasına yönelik mekanizmalar güçlendirildi. 2026 yılı ise reformların yeni
bir aşamasının başladığı ve Kazakistan tarihinde dönüm noktası niteliği taşıyan
önemli bir gelişmenin yaşandığı dönem oldu. Değişiklikler Anayasa’nın 77
maddesini, yani metnin %84’ünü kapsadı. 15 Mart tarihinde gerçekleştirilen
referandumda Yeni Anayasa kabul edildi ve 1 Temmuz’da yürürlüğe girdi. Yeni
Anayasa’nın başlangıç bölümünde devletin güçlendirilmesine ilişkin temel
ilkelerin yanı sıra beşeri sermayenin, bilimin ve inovasyonun geliştirilmesine
yönelik hedefler de güvence altına alındı. Anayasa ayrıca Adalet, Hukuk ve
Düzen ilkelerini ülkemizin gelişiminin en önemli temel unsurları olarak ilan
ediyor.
Dinara Zakiyeva, Kazakistan Cumhuriyeti Çocuk Hakları
Ombudsmanı:
«Her şeyden önce, insan merkezli yaklaşım ve insan
hakları ile özgürlüklerinin önceliği, Anayasa’nın tamamına yansıtılmış durumda.
Örneğin Anayasa’nın başlangıç bölümünde, insan hakları ve özgürlüklerine
titizlikle uyulmasının temel bir ilke olarak ilan edildiğini görüyoruz».
Çeviren: Körkem Nigmetullina
