Kazakistanlı
girişim SpaceLab, uydu üzerinden veri iletimi alanında dünyanın önde gelen
şirketleri arasında yer aldı. Uluslararası sıralamada Astana merkezli ekip
altıncı sırada yer alırken, Orta Asya'yı temsil eden tek şirket oldu. Proje,
doğal afetleri önceden tespit etmeye yönelik geliştirdiği özgün teknoloji
sayesinde yüksek değerlendirme aldı. Sistem, mobil iletişim altyapısının
bulunmadığı uzak bölgelerde kullanılmak üzere tasarlandı. Su kaynaklarına
yerleştirilen sensörler su seviyesini takip ederken, terminal elde edilen
verileri uydu üzerinden iletiyor. Bu teknoloji, acil durum ekiplerinin olası
sel ve taşkınlar hakkında daha hızlı bilgi almasına ve tehdide zamanında
müdahale etmesine olanak sağlıyor. Tüm ekipmanlar, küçük bir mühendis ekibi
tarafından şirketin kendi laboratuvarında geliştiriliyor. Burada modemler,
antenler ve koruyucu muhafazalar üretilirken, parçalar yüksek sıcaklığa
dayanıklı 3D yazıcılarda basılıyor. Üretimde, uzay sanayisinde ve tıbbi
implantların üretiminde kullanılan özel bir polimerden yararlanılıyor.
Dauren Aubakirov, Spacelab'ın Kurucu Ortağı ve Ürün direktörü:
«Su seviyesini ölçebilen sensörler yerleştiriliyor. Su
seviyesi yükseldiğinde bu sensörler verileri bizim uydu terminallerimize
iletiyor. Uydu terminalleri de verileri uyduya aktarıyor. Uydu üzerinden
bilgiler iletişim operatörlerine ve ilgili özel hizmetlere ulaştırılıyor. Ayrıca,
telefonlara da uyarı gönderilebiliyor. Örneğin, sel veya taşkın riski
bulunduğuna ilişkin bir bildirim gönderilerek insanların zamanında tahliye edilmesi
sağlanabiliyor».
Arman Bekembayev, Spacelab Kurucusu:
«Çok zorlu koşullarda, örneğin doğal afetlerin meydana
geldiği bölgelerde çalışabilen bir terminal geliştirdik. Bir uyduya erişim
mümkün olmadığında, başka bir uyduya geçiş yapabiliyoruz. Terminalimiz aynı
zamanda çok ağır çevresel koşullara dayanacak şekilde tasarlandı. Ekipman, +85
ila -40 derece arasındaki sıcaklıklarda ve yüksek düzeyde titreşim ve sarsıntı
koşullarında çalışabiliyor».
Geliştirilen teknoloji şu anda gerçek tesislerde test
ediliyor. Terminallerden biri Almatı ilindeki bir sismoloji istasyonuna kuruldu
ve buradan veriler Sismoloji Merkezi'ne aktarılıyor. Bir diğer terminal ise
Aktöbe ilindeki bir petrol pompalama tesisinde kullanılıyor. Sistem, gerçek
zamanlı olarak pompalanan ham petrol miktarına ilişkin bilgileri devletin durum
izleme merkezine iletiyor. Şu anda ekip, ayda üç pilot projeyi devreye alma
kapasitesine sahip. Bir sonraki hedef ise seri üretime geçmek.
