Kazakistan, Hazar Denizi’nin kapsamlı şekilde incelenmesi için bir milyar tengeyi
aşkın kaynak ayırdı. Devlet rezervinden tahsis edilen ödenek, deniz izleme
ekipmanlarının satın alınmasının yanı sıra hidrobiyoloji ve hidrokimya
laboratuvarlarının donatılması için kullanılacak. Kazakistan Hazar Denizi Araştırma
Enstitüsü tarafından hazırlanan program kapsamında, 21 istasyonda iki deniz
seferi ve kıyı kesimindeki 22 noktada karasal araştırmalar gerçekleştirilecek.
Çalışmaların bu yıl yürütülmesi planlanıyor. Şu anda denizin durumu 50 parametre
üzerinden, kıyı bölgesinin durumu ise ilave 26 parametre üzerinden izleniyor. Ayrıca
Cumhurbaşkanı’nın talimatı
doğrultusunda Kazakistan, Hazar’a kıyısı bulunan ülkelerin ortak programının
hazırlanması çalışmalarını sürdürüyor. Programın amacı, Hazar ekosisteminin
araştırılması, iklim ve çevresel değişikliklere uyum sağlanması ve korunması
konusunda kıyıdaş ülkelerin çabalarını bir araya getirmek.
Daulet Yesmagambetov, Kazakistan
Cumhuriyeti Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı Çevre Kültürü ve Politikası Daire Başkanı:
«6 Ağustos’tan bu yana Mangıstau ilinde çevre, bilim ve
inovasyon konularına yönelik bir dizi uluslararası etkinlik düzenleniyor. Bir
hafta boyunca katılımcılar çevre projelerini ele alıyor, hackathonlara ve
bilimsel oturumlara katılıyor, ayrıca araştırmalarının sonuçlarını sunuyor. Etkinliklere
Hazar’a kıyısı bulunan Azerbaycan, Rusya ve İran’ın yanı sıra Orta Asya ülkeleri
Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Tacikistan’dan temsilciler katılıyor. Onlarla
birlikte gönüllüler, çevre aktivistleri, bilim insanları, uzmanlar ve gençler
de çalışmalarda yer alıyor».
Son 2,5 yılda nehirler aracılığıyla Hazar Denizi’ne 35
milyar metreküpten fazla su ulaştı. Bu miktara 2024 yılındaki sel suları da
dahil. Bu yılın başından itibaren Ural ve Kigach nehirleri üzerinden Hazar’a 6
milyar metreküp su aktı. Bilim insanlarının değerlendirmelerine göre, denize
ulaşan su miktarı kademeli olarak artıyor.
Mansiya Yesenamanova, Atırau Üniversitesi Profesörü:
«Özellikle Kuzey Hazar’a dikkat çekmek gerekir. Burası oldukça sığ
ve su hacmi de düşük. Suyun büyük bölümü Volga Nehri’nden geliyor, ancak şu
anda bu su miktarında azalma gözlemleniyor. Ural Nehri’nden gelen su miktarı
ise çok fazla değil».
Çeviren: Körkem Nigmetullina
