Bugün gerçekleştirilen Kurultay seçimleri, Cumhurbaşkanı Kasım-Comart
Tokayev’in öncülüğünde hayata geçirilen kapsamlı reformların bir sonucudur. Kazakistan’da
2019 yılından bu yana siyasi değişim ve dönüşüm süreci aşamalı olarak
uygulanıyor. Bu kapsamda, üç yıl içerisinde, yani 2022 yılına kadar, devlet
yönetim sistemine yönelik çalışmalar yürütüldü. Gerçekleştirilen
yeniliklerin önemli bir bölümü, «Dinleyen Devlet» konsepti çerçevesinde hayata geçirildi. Kazakistan
vatandaşları, ülkenin geleceği açısından önem taşıyan kararların alınması
süreçlerine daha aktif şekilde katılmaya başladı. Siyasi partilerin kaydı
için gerekli üye sayısı azaltıldı. Parlamento seçimlerinde parti listelerinde
kadınlar ve gençler için %30 oranında zorunlu kota getirildi. Partilerin Meclis’e
girebilmesi için gerekli seçim barajı %7’den %5’e
indirildi. Ayrıca seçim pusulalarına «Hepsine karşıyım» seçeneği eklendi. Böylelikle,
Mart 2023’te gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin sonuçlarına göre altı
siyasi parti parlamentoda sandalye kazandı. Bunlardan üçü ilk kez
milletvekilliği mandası elde etti.
Jandos
Şaymardanov, Kazakistan Cumhurbaşkanlığına bağlı Kazakistan Stratejik
Araştırmalar Enstitüsü Müdürü:
«Kazakistan yeni bir döneme adım attı. Bu, siyasi
dönüşüm ve yenilenme dönemidir. Bu süreç aslında bu yıl, hatta 2025 yılında
değil, Kasım-Comart Tokayev’in siyasi, ekonomik ve sosyal reformlardan oluşan
kapsamlı bir programı açıkladığı 2019 yılında başladı. Bu, sistematik bir
şekilde hayata geçirilen uzun vadeli bir süreçtir».
2019–2022 yıllarında gerçekleştirilen reformlar,
vatandaşların devlet yönetimine katılım imkanlarını önemli ölçüde genişletti.
2021 yılında ilk kez köy ve ilçe muhtarlarının doğrudan seçimi
gerçekleştirildi. Parlamentonun ve yerel maslihatların yetkileri genişletildi.
Hukuk alanındaki reformlar da hız kazandı. Kazakistan, Çocuk Hakları Sözleşmesi
ile insan haklarının korunmasına ilişkin uluslararası sözleşmelerin ilgili
protokollerini onayladı. Böylelikle Kazakistan’ın bağımsızlığının 30 yıllık tarihsel dönemi,
önemli kurumsal değişikliklerin hayata geçirilmesiyle tamamlanmış oldu.
Alberto Türkstra, Siyaset Bilimci, Diplomatic World
Institute Proje Yöneticisi:
«Kazakistan’ın kalkınma sürecini kısaca değerlendirmek
gerekirse, ülkenin ilk büyük aşamayı üç on yıl içerisinde başarıyla
tamamladığını söyleyebilirim. Kazakistan bağımsızlığını kazandı, toprak
bütünlüğünü güvence altına aldı ve devlet kurumlarını sıfırdan inşa etti. Ülke,
uluslararası toplum içerisinde saygın bir orta ölçekli güç olarak kendisine
sağlam bir yer edindi».
Çeviren: Körkem Nigmetullina
